برنامه‌ریزی

برای طراحی درس، از پایان شروع کنیم: دانش‌آموز قرار است چه کاری بتواند انجام دهد؟ سپس یک شروع کنجکاوی‌برانگیز، نمونهٔ روشن، تمرین همراه، فرصت اجرای مستقل و جمع‌بندی در نظر بگیریم. وسایل را پیش از کلاس آماده کنیم و برای پایان، شاهدی از فهم دانش‌آموز بخواهیم. تمام‌شدن فعالیت به‌تنهایی نشان نمی‌دهد هدف یادگیری محقق شده است.

همیشه زمان فعالیت با پیش‌بینی ما برابر نیست. بهتر است برای هر هدف، یک یا دو فعالیت تکمیلی آماده داشته باشیم که همان مفهوم را به موقعیتی تازه ببرند. اگر فعالیت اصلی زود تمام شد، این مسیر ادامه پیدا می‌کند؛ اگر زمان کم آمد، فعالیت تکمیلی به جلسهٔ بعد می‌رود. برنامهٔ پشتیبان باید فرصت فکرکردن بسازد، نه فقط وقت را پُر کند.

زمان درس را به بخش‌های کوتاه و هدفمند تقسیم کنیم و میان آن‌ها فهم دانش‌آموزان را بررسی کنیم. خواندن، گفت‌وگو، حل مسئله و جمع‌بندی می‌توانند آهنگ فعالیت را تغییر دهند. ساعت به ما کمک می‌کند مسیر را ببینیم، اما نیاز واقعی کلاس تعیین می‌کند کجا بیشتر مکث کنیم. اگر مفهوم هنوز روشن نشده است، به‌جای عبور عجولانه، تمرین همراه را تنظیم کنیم.

طرح درس، مسیر پیشنهادی ماست و باید امکان تغییر داشته باشد. پرسش تازه، تفاوت آمادگی دانش‌آموزان یا وقفهٔ مدرسه می‌تواند برنامه را جابه‌جا کند. در چنین وضعی هدف اصلی، تمرین ضروری و فرصت بررسی فهم را نگه داریم و فعالیت فرعی را کوتاه یا منتقل کنیم. انعطاف یعنی برای رسیدن به همان هدف، راه مناسب‌تری انتخاب کنیم.

هدف یادگیری را با فعالیت اشتباه نگیریم. «خواندن داستان» یا «حل تمرین» کاری است که در کلاس انجام می‌دهیم؛ هدف می‌تواند پیش‌بینی با شواهد یا توضیح روش حل باشد. یک یا دو توانایی روشن انتخاب کنیم و فعالیت‌ها را در خدمت آن‌ها قرار دهیم. دانش‌آموز هم باید بداند پس از این تجربه چه کاری را بهتر انجام خواهد داد.

مشارکت فعال را از ابتدا در برنامه جا بدهیم: دانش‌آموز چه چیزی را مقایسه می‌کند، چه مسئله‌ای را حل می‌کند و کجا دلیل می‌آورد؟ زمان کافی برای استفاده از مفهوم و توضیح فکر لازم است. هنگام کار دانش‌آموزان، میان آن‌ها حرکت کنیم، مشاهده کنیم و بازخورد بدهیم. میزان فعالیت را با هدف و نیاز کلاس تنظیم کنیم، نه با یک نسبت ثابت.

پیش از فعالیت، مشکل‌های احتمالی را در ذهن مرور کنیم: گروه‌ها چگونه تشکیل می‌شوند؟ وسایل چگونه جابه‌جا می‌شوند؟ نقش هر فرد چیست؟ آغاز و پایان کار چه نشانه‌ای دارد؟ توضیح و تمرین کوتاه این رویه‌ها، کلاس را برای همکاری آماده می‌کند. پیشگیری از آشفتگی با طراحی روشن آغاز می‌شود و به یادآوری آرام در اجرا ادامه پیدا می‌کند.